فراموش کردم
اعضای انجمن(325) مدیریت انجمن
جستجوی انجمن
مدیر انجمن: میثم عظیمی.
علیزاده (muslim )    

تحلیل محتوای عکس های مربوط به جنبش هویت طلبی ترکی در ایران

درج شده در تاریخ ۹۳/۰۸/۰۶ ساعت 14:36 بازدید کل: 6916 بازدید امروز: 2
 

حدود 283 عکس مربوط به جنبش هویت طلبانه ترکی در ایران را از اینترنت جمع آوری کرده بودم. نگاهی تحلیلی به این عکس ها، نکاتی را به ذهنم متبادر کرد که قبلاً به این شکل دقیق به آن ها توجه نکرده بودم. بهتر دیدم این نکات را در قالب یک تعداد مضامین که می شود گفت در این عکس ها وجود دارند، بنویسم. شاید اگر تحلیل این تصاویر را بسط بدهیم، قابلیت تبدیل شدن به یک مقاله علمی را نیز داشته باشد. روش به کار رفته در این نوشتار، در جامعه شناسی به «تحلیل محتوا» معروف است. به عبارتی این نوشتار، طرحی مقدماتی و خوب بسط داده نشده از تحلیل محتوای تصاویر است. می توان از تحلیل محتوای این عکس ها، به مضامین زیر دست یافت. هر چند این ها همه مضامین ممکن قابل استخراج از عکس ها نیستند.

 

1- عدم حضور پرچم ایران در عکس­ها:

در مجموع این 283 عکس، چند بار عکس پرچم کشور جمهوری آذربایجان دیده می شود و چند بار عکس پرچم ترکیه. چند بار نیز عکس پرچم آذربایجان جنوبی به چشم می خورد، اما در هیچ یک از این عکس ها، تصویر پرچم ایران به چشم نمی خورد.

gtt                          rfgh

 

rtere                                 deeww      

 

   wqq                       ظار

 

                         deee

البته اگر با انصاف سخن بگوییم، فقط در یک مورد پرچم ایران به چشم می خورد که آن هم به این صورت تغییر شده داده شده است:

                                   

                                             مائ

 

2- سکولار بودن فضای کلی عکس ها:

عکس های جمع آوری شده فاقد هر گونه نمادپردازی مذهبی و دینی به خصوص- با توجه به زمینه اجتماعی ایران  نمادپردازی اسلامی است. در هیچ یک از این 283 عکس، مضامین دینی حضور ندارند و هیچ توسلی به آیات و احادیث نشده است. در مجموع می توان گفت جنبش هویت طلبی ترکی در آینه این عکس ها، هیچ علاقه و گرایشی را به اسلام یا تشیع از خود نشان نمی دهد(منظور علاقه ایدئولوژیک است نه علاقه فردی و شخصی هویت طلبان به مضامین اسلامی). البته اگر تعریف مفهوم «دینی» را وسیع بگیریم و مثل برخی جامعه شناسان دین، توتم گرایی را قسمی از ادیان به حساب آوریم، باید بگوییم تنها نماد دینی که به وفور توسط این عکس ها بازنمایی می شوند، عکس «گرگ خاکستری» یا بوزقورد است. گاهی خود تصویر گرگ بازنمایی می شود و گاهی شکل گرگ، با دست مورد دلالت قرار می گیرد.

                                  اتم

بعد دیگر سکولار بودن فضای کلیِ عکس های قومی این است که افرادی که در این عکس ها نمایش داده می شوند، غالباً و در اکثر قریب به اتفاق موارد، ظاهر و هیئتی مذهبی ندارند. در این عکس ها به ندرت دختری چادری یا پسری با ظاهر مذهبی(بر حسب عرف جامعه) را می بینیم که نمادهای قومی را حمل کرده یا نمایش دهد.

3- استفاده از تصاویر دختران با پوشش غربی:

تم دیگری که در این عکس ها به چشم می خورد و جالب است، عکس های متعدد از دختران بی حجابی است که حامل نمادهای قومی هستند. این نوع عکس ها که تکثیر نسبتاً گسترده ای هم در سایت های هویت طلبانه دارند، ظاهراً- و شاید نه چندان به شکل آگاهانه- در جهت ایجاد تداعی و تصویر جذاب از نمادهای قومی، تولید و تکثیر می گردند. در این حالت کارکرد این عکس ها، چندان بی شباهت به استفاده از جذابیت های تصاویر زنانه در تبلیغ کالاهای تجاری نیست. چه اینکه در هر دوی این موارد، چه بخواهیم چه نخواهیم، جذابیت زنانه در خدمت ایجاد تداعی مثبت و جذاب از یک چیز قرار می گیرد.

  مهن               هاغ

شاید دلالت ضمنی و تلویحی دیگری که این عکس ها دارند، همبسته و پیوسته نشان دادن فرهنگ اصیل ترکی با فرهنگ جنسیِ آزاد مدرن است. این تفسیر از دلالت این عکس ها، از دو جهت می تواند معنی دار و باورپذیر باشد. از یک جهت به خاطر گرایش نسبی و کم و بیش هویت طلبیِ ترکیِ ایران به مدل های حکومتیِ ترکیه و جمهوری آذربایجان که هر دوی آن ها فرهنگ جنسی مدرن را(به خصوص در مورد پوشش)، پذیرفته اند. و از جهت دیگر به خاطر حضور حکومت دینی در ایران که تا حد زیادی مانع گسترش فرهنگ جنسی غربی در حوزه عمومی است؛ در این بستر سیاسی و در حالی که تفکرات سکولاریستی روز به روز در جامعه ایران به خصوص در بین نسل های جوان جذابیت بیشتری می یابد، گویی این عکس ها، این نوید را به جوانان ترک می دهند که «فرهنگ و ایدئولوژیِ ترکی، بر خلاف ایدئولوژی حاکم، طرفدار فرهنگ جنسی آزاد است».

  مخه                    نئم

مرتبط با همین مطلب و در تحلیل عکس های مربوط به دختران ترک(تورک قیزلار)، مشاهده می کنیم که در بخشی از این عکس ها، دختر ترک در حال رقصیدن است. در بعضی از عکس ها، دختر ترک با پسر ترک می رقصد. در بخشی دیگر از این عکس ها، دختر ترک با حالتی عشوه گرانه و طنازانه ایستاده است و در بعضی دیگر نیز در حال نواختن ساز است.

   یبا                          تعا        

بنابراین در بخش معناداری از تصاویر مربوط به دختران ترک، تاکید روی جذابیت های چهره و بدن زنان است و معانی ذکر شده در بالا- خواسته یا ناخواسته- تداعی می شوند. البته در برخی از این عکس ها نیز دختر ترک در حال اسب سواری است که در این حالت، بر خلاف موارد قبلی، دختر ترک با شجاعت، جسارت و به نوعی با خصوصیات مردانه بازنمایی می شود.

  لاد                     رلا

لازم است اضافه کنیم که منظور نهایی ما از توضیحات این بخش این نیست که اکثریت عکس های مربوط به دختران در سایت ها و وبلاگ های هویت طلب، عکس هایی با پوشش های غربی است. بلکه این دست از عکس ها را برجسته کردیم تا بتوانیم از جنبه ای که شاید کمتر به آن توجه شده به بخشی از این عکس ها نظر کنیم. برخی از عکس های با حجاب متعارف ایرانی را نیز می توانید در پایین مشاهد کنید:

ییی   یلا        ریبیی         بیبی                                                                                                                         

4- اتومبیل به مثابه رسانه قومی:

مضمون بعدی به دست آمده از عکس های قومی این است که «اتومبیل به عنوان رسانه قومی استفاده می شود». به عبارت دیگر در تعدادی از این عکس ها، می بینیم که نمادهای هویت طلبانه(به خصوص نمادهای تراکتور) به اتومبیل نصب یا متصل شده اند و به این طریق اتومبیل به ابزار تبلیغ و ترویج شعارها و یا شور و عاطفه قومی تبدیل شده است.

  رذا                    عتن

 

                                          tgh

5- صلح آمیز و فرهنگی بودن جنبش هویت طلبی قومی:

عکس های جنبش هویت طلبانه ترکی، در مجموع فضایی صلح طلبانه را بازنمایی می کنند که این، دلالت بر رویکرد فرهنگی این جریان دارد. البته در این عکس ها، مظاهرِ خشم و غضب به فراوانی انعکاس می یابد مانند نمادهای سرکوب حکومتی مثل خون، دار، بریدن زبان، زندانیان قومی و شهدای قومی؛ ولی تا جایی که به عکس العمل و روش های مقاومت و مبارزه مربوط می شود، از نمادهای خشونت آمیز و مبارزه قهری مانند اسلحه، اشخاص اسلحه به دست، شمشیر و امثال آن استفاده نمی شود. این در حالی است که مثلاً در جنبش قومی کردی، به وفور عکس هایی از این دست دید می شوند.

 

6- انعکاس و بازنمایی پرتکرار و وسیعِ کودکان:

به لحاظ بازنمایی دوره های سنی، نکته جالبی که وجود دارد این است که در عکس های جنبش ترکی، بازنمایی «کودکان» بسیار پررنگ و قابل توجه است.

  زبا                             نهم

 

                                 ذلات

این تم با دانستن این نکته قابل فهم تر می شود که بسیاری از جنبش های اجتماعی بر بزرگسالان متمرکز هستند. برخی نیز بنا به ماهیتِ خاصشان بر سالمندان متمرکز هستند(مانند جنبش ضدتبعیض علیه سالمندان). برخی نیز بر جوانان(مانند جنبش پانک ها و هیپی ها و تدی بوی ها و ... که چند دهه پیش در اروپا و حتی ایران پدید آمدند) تمرکز دارند. جنبش قومی نیز هر چند در مانیفست اعلام شده اش هیچ ترجیح سنی ندارد، اما در آینه عکس ها، کودکان به شکل آشکاری برجسته می شوند؛ آنچنان که می توان از یک زاویه دید خاص، این جنبش را جزو جنبش هایی دانست که تاکید زیادی روی «دفاع از حقوق کودکان دارند» . این عکس ها، به شکل بارزی ایده ظلم به کودکان و به عبارت دقیق تر، ظلم زبانی و فرهنگی به کودکان را بازنمایی می کنند.

 

7- بازنمایی مدرسه به عنوان محل سرکوب :

مرتبط با مضمون قبلی، در این عکس ها، «مدرسه» که در حالت متعارف، محلی مقدس و قابل احترام دانسته می شود، تصویری معکوس می یابد و به صورت محل سرکوب فرهنگی زبانی کودکان بازنمایی می شود. آنچنان که می توان گفت در مجموع در میان عکس های تحلیل شده، «مدرسه به عنوان سرکوبگرترین نهاد اجتماعی بازنمایی می شود»(با توجه به تعداد دفعات بازنمایی). این عکس ها می گویند «مدرسه برای کودکان ترک زبان، جای آموزش و فرهیختگی نیست جای ظلم و تحقیر و سرکوب است»

   ذاتن                   فغهخ

                                       ret

8- عکس های «تراختور»، تشکیل دهنده حجم بزرگی از عکس های هویت طلبانه:

نکته جالب دیگر اینک بخش اعظمی از عکس های قومی، مربوط به تراکتور و هواداری از این تیم است. به نظر می رسد که پدیده فوتبالی تراکتور باعث ایجاد انفجاری در تصاویر و عکس های با محتوای هویت طلبانه شده است تا جایی که شاید عکس های تراختور به تنهایی قریب به نصف تمام عکس های هویت طلبانه را تشکیل دهند.

   رذر                          فغع 

  این عکس ها البته گسستها و ناهماهنگی هایی را در نوع بازنمایی شان بازتاب می دهند. میزان صراحتی که در اشاره این عکس ها به هویت طلبی وجود دارد، بسیار پرنوسان است. برخی از عکس ها، صریحاً پیوند این دو پدیده را بازنمایی می کنند. برخی به صورت نصفه و نیمه این پیوند را انعکاس می دهند و برخی نیز هیچ دلالت مستقیمی به هویت طلبی ندارند و تراکتور را به عنوان پدیده ورزشی صرف بازتاب می دهند. این آشفتگی در بازنمایی، اولاً می تواند ناهمگونی عقیدتی و ایدئولوژیکی طرفداران تراکتور را نشان دهد(همه آن ها لزوماً هویت طلب نیستند و همه هویت طلبان هم به یک میزان هویت طلب نیستند). دوماً نوعی استتار را در این عکس ها نشان می دهد؛ در واقع هویت طلبانه بودن بسیاری از این عکس ها را شاید تنها خودی ها بفهمند. علت این امر این است که برای مجاز کردن این عکس ها و کم کردن حساسیت نهادهای حکومتی نسبت به این عکس ها، در آن ها تکنیک های استتار به کار رفته است. این عکس ها رمزگان هایی هستند بین خود هویت طلبان.

  ققفع          ربیبی

 

9- نقش «مادر» پرتکرارترین نقشِ بازنمایی شده:

در مجموع عکس های هویت طلبانه، نقش مادر از میان نقش های انسانی، بیشترین بازنمایی را دارد. این از یک جهت به خاطر ایده محوری این گفتمان یعنی «آنا دیلی» است. اما چرا اینقدر تاکید بر لفظ و عکس مادر؟ به نظر می رسد این کار  باز به صورت ناخودآگاه- به این خاطر صورت می پذیرد که از تصویر و تمثال این عزیزترین و دوست داشتنی ترین شخص برای آدمی، برای نفرت از ستم و مبارزه با آن، انرژی تولید شود. به عبارت دیگر، با پیوند زدن حقوق زبانی به تصویر مادر، این گفتمان می تواند تصویر احساسی تر و تاثیرگذاری از خود ارائه دهد تا جایی که شاید بتوان گفت تصویر مادر، انرژی بخش ترین و الهام دهنده ترین تصویر در مجموع عکس های هویت طلبانه است. در یکی از تصویرها می خوانیم : «آنا دیلیمی سویرم چون آنامی سویرم»

  مخح                      ثقغ

 

10- قهرمانان:

در زمینه بازنماییِ قهرمانان ترک، بابک، ستارخان و باقرخان، بیشترین تکرار و فراوانی را دارند. در بین قهرمانان بعضاً و به ندرت روحانیون (مانند علامه جعفری یا علامه طباطبائی)یا شهدا نیز حضور دارند(مثل شهید باکری)

    ضصصق                 رطط

11- عکس هایی که ترک های غیرهویت طلب را مورد خشونت نمادین(غالباً تحقیر) قرار می دهند:

بخشی از عکس های قومی نیز کاکرد تلنگرزنی به ترک های غیرهویت طلب را ایفا می کند. این تلنگر بیش از همه با تم تحقیر همراه می شود. مانند «آنا دیلی بیلمین، نئجه اینساندیر؟!»  یا «هر کس نتواند به زبان مادری خود بنویسد یا بخواند، بی سواد است». در برخی از این تصاویر، میزان تحقیر بسیار بالا می رود. مانقورد نامیدن ترک های بی توجه به دغدغه های هویت طلبانه، نمونه ای از این شعارها است که در حواشی برخی عکس ها می آید.

 لفعه                           قفعطس

متفکران اجتماعی مثل «باختین»، بر نقش تحقیر و خنده به عنوان یک ابزار سیاسی مهم تاکید کرده اند. در اینجا این را به وضوح می توان دید. جنبش قومی در اکثر مواقع چیزی نمی کند جز اینکه به مخالفان خود می خندند و ظاهراً این «خنده سیاسی»، بسیار تاثیرگذار است.

 

دوستان لطفاً تو نحوه نگارش نظرات ملاحظه کنید تا مطلب حذف نشه. ممنون.

 

این مطلب توسط رضا ناصرپور بررسی شده است. تاریخ تایید: ۹۳/۰۸/۰۸ - ۱۹:۴۴
اشتراک گذاری: تلگرام فیسبوک تویتر
برچسب ها:

1
2
3
4
5
1 2 3 4 5


لوگین شوید تا بتوانید نظر درج کنید. اگر ثبت نام نکرده اید. ثبت نام کنید تا بتوانید لوگین شوید و علاوه بر آن شما نیز بتوانید مطالب خودتان را در سایت قرار دهید.
فراموش کردم
تبلیغات
کاربران آنلاین (2)