فراموش کردم
اعضای انجمن(414) صفحه اصلی انجمن
جستجوی انجمن
بهزاد زالی (BehzadElyar )    

پیرامون زبان تورکی آذربایجانی

درج شده در تاریخ ۸۹/۱۱/۲۰ ساعت 00:12 بازدید کل: 712 بازدید امروز: 5
 

بنام خدا – سلام

در این مطلب سعی کرده ام با استفاده از قوانین حاکم بر زبانمان برخی از روشهایی که موجب صحیح خواندن و نوشتن زبان تورکی آذربایجانی می شود را بیان کنم.

دو ویژگی التصاقی بودن و قانون هماهنگی اصوات در زبان ما، باعث راحتی این امر می گردد. به نظر من آشنایی کامل با اصوات و قوانین حاکم بر آن 90 درصد راه را برای صحیح خواندن و نوشتن تورکی با الفبای عربی را هموار می سازد.

اصوات (حروف صدادار): a-ə-e-o-ö-u-ü-ı-i

در زبان تورکی بر خلاف فارسی و عربی که 6 حرف صدادار دارند 9 حرف صدادار وجود دارد که به صورتهای زیر نشان داده می شوند.

 a: (آ، ـا، ا)

آذربایجان: azərbaycan -  آراز (رود ارس) : araz-  قارداش (برادر):  qardaş

 ə: (اَ، ـه، ه، َ)

نکته : حروف ـه - ه در تورکی صدای فتحه دارند برخلاف فارسی و عربی که صدای Hو Eدارند!

اریمک (ذوب شدن):  ərimək  - سرچه/سئرچه (گنجشک):  sərçəserçə

گولمه لی (خنده دار) :  gülməli

سره لنمک (روی زمین ولو شدن):  sərələnmək– دده (پدر):  dədə

 e: (ائـ، ئـ، ـئـ،ـئ، ئ)

نکته : حرف eیا کسره فقط در هجای اول کلمات تورکی قرار می گیرند. برخلاف فارسی و عربی حرف کسره در تورکی با علامت ـــِـ  یا بدون نوشتن، نشان داده نمی شود و حرف مخصوص خود را دارد.

ائل (خلق، ایل): el - دئشمک (کاویدن همراه با سوراخ کردن):  deşmək

سئومک (دوست داشتن):  sevmək– بئش (عدد 5):  beş

یئ (بخور): ye– دئ (بگو):  de

برخی از اعضا تحت تأثیر فینگیلش نویسی اشتباهاً از حرف e در کلمات تورکی به جای حروف i و ı استفاده می کنند که صحیح نمی باشد. مانند :

yakhjesoz ! >>>yaxcısız   (خوب هستید)

echerde ! >>> içirdi   (می نوشید) و ...

 o: (او، ـو، و)

در برخی از متون روی این حرف یک علامت ساکن نیز گذاشته می شود.

اوغوز (مجموعه ای از قبایل قدیمی تورک ها بوده که به چند تیره منشعب می شده است) oğuz

قوروماق (محافظت کردن) : qorumaq– دوققوز (عدد 9) : doqquz

نکته : حرف oفقط در هجای اول کلمات تورکی می آید.

 ö: (اؤ، ـؤ، ؤ)

اؤزگور (آزاد) : özgür– گؤزل (زیبا، خوشکل) : gözəl– دؤرد (عدد4) : dörd

نکته : حرف öفقط در هجای اول کلمات تورکی می آید.

 u: (او، ـو، و)

اوچماق (پرواز کردن) : uçmaq– اولدوز (ستاره): ulduz– سو (آب): su

 ü: (او، ـو، و)

در برخی از متون روی این حرف یک علامت (Vکوچک) نیز گذاشته می شود.

اورک (قلب، دل) : ürək– اوچ (عدد3) : üç

اوشومک (احساس سرما کردن) : üşüsmək– دوشونمک (فکر کردن، درک کردن): düşünmək

 ı: (ایـ، یـ، ـیـ، ـی، ی)

در برخی از متون روی این حرف یک علامت ساکن نیز گذاشته می شود.

 ایلدیریم (رعد و برق، ساعقه) ıldırım– آلتی (عدد6) : altı

آیریلیق (جدایی) : ayrılıq– تانری (خدا) : tanrı

 i: (ایـ، یـ، ـیـ، ـی، ی)

ایکی (عدد2) : iki– تیتره مک (لرزیدن): titrəmək

گئری (عقب) : geri– دیل (زبان) : dil– دیلچی (زبانشناس) : dilçi

همانطور که در مثال های فوق هم مشاهده کردید برای نشان دادن یک حرف با الفبای لاتین چندین شکل در الفبای عربی وجود دارد که باعث مشکل تر شدن خواندن و نوشتن به زبان تورکی است.

همچنین برای 3 حرف o u - ü فقط یک حرف او و برای 2 حرف ı و i فقط یک حرف ایـ  که هر کدام با گونه های مختلف در الفبای عربی هستند، وجود دارد و در برخی مواقع تشخیص این حروف مشکل می شود.

اصوات (حروف صدادار) زبان تورکی از چند دیدگاه تقسیم بندی می شوند.

  1. اصوات قالین (خشن) : Aa-Oo-Uu-Iı
  2. اصوات اینجه (ظریف): Əə-Ee-Öö-Üü-İi

تقسیم بندی فوق را به خاطر بسپارید!

طبق قانون هماهنگی اصوات کلمات تورکی یا متشکل از حروف صدادار قالین و یا متشکل از حروف صدادار اینجه می باشند. بنابراین با دانستن یکی از حروف کلمه می توان بقیه حروف آن را نیز به راحتی تشخیص داد. مثال:

اوزه جک (شنا خواهد کرد) : این کلمه می تواند به یکی از صورتهای زیر خوانده شود!

ozəcək – uzəcək – üzəcək

اما با دیدن حرف فتحه در کلمه اوزه جک به راحتی می توان تشخیص داد که حرف او همان مصوت ü می باشد چون دور حرف o و u در گروه قالین قرار دارد در حالی که حرف ه (فتحه) در گروه اینجه می باشد. بنابرین üzəcək صحیح می باشد.

آیدیندیر (واضح می باشد) با توجه به حرف آ حروف یـ  برابر ı خواهد بود.

aydındır  خوانده می شود * * * خوانده نمی شود aydindır – aydındir , …

اؤزوموندور (از آن خودم است) با توجه به حرف اؤ صداهای ـو،و فقط می توانند ü باشند.

özümündürخوانده می شود * * * خوانده نمی شود özumundur – özümundur , …

پسوند مصدرساز ماق و مک به ترتیب برای حروف صدادار قالین و اینجه به کار گرفته می شوند:

آلماق، قالماق، اولماق، قیزارماق، اوزانماق، یازماق و ...

گلمک، گولمک، اؤلمک، ایشله مک، اوزمک، سئومک و...

در برخی از گویش های تورکی آذربایجانی به حای حروف ق و ک از حرف خ استفاده می شود که صحیح نیست!

آلماخ، قالماخ و...  گلمخ، گولمخ و ... !!!!

اگر سوالاتی در این زمینه داشته باشید به صورت کامنت ارسال کرده تا بازدید کننده هایی که اطلاعات کافی دارند در صورت امکان پاسخ دهند.

در ادامه ویژگی التصاقی بودن را بررسی می کنیم...

تاریخ آخرین ویرایش مطلب: تاریخ آخرین ویرایش: ۸۹/۱۱/۲۰ - ۰۰:۱۲
اشتراک گذاری: تلگرام فیسبوک تویتر
برچسب ها:

1
2
1 2


لوگین شوید تا بتوانید نظر درج کنید. اگر ثبت نام نکرده اید. ثبت نام کنید تا بتوانید لوگین شوید و علاوه بر آن شما نیز بتوانید مطالب خودتان را در سایت قرار دهید.
فراموش کردم
تبلیغات