RFID نوعي فناوري شناسايي بي سيم است كه در حال تسخير دنياي تجارت است. هر روزه چيزي در حدود 5 ميليارد باركد در جهان خوانده مي شود. بنابراين استفاده از برچسبهاي RFID به جاي باركد، مي تواند در نهايت موجب كاهش بهاي كالاهايي كه بر روي آنها از اين نوع برچسب نصب شده است، گردد.
از موارد استفادة RFID مي توان از: مديريت زنجيرة تأمين، پرداخت هاي خودكار، كنترل دسترسي فيزيكي، جلوگيري از تقلب، دفاتر و منازل هوشمند، رديابي و آمارگيري حيوانات، ذخيره سازي اطلاعات پزشكي در زير پوست بيمار و جعبه داروهاي هوشمند كنترل كنندة رژيم غذايي بيمار را نام برد.
با اين فن آوری جديد يعنی RFID مشتري سبد كالای خود را برداشته و بدون ايستادن در صفهای طولانی و يا حتي نشان دادن اقلام خريداری شده به صندوقدار يا نگهبان، از فروشگاه خارج مي شود. از جمله مهمترين محاسن آن كاهش سرقت و محاسبه سريعتر تعداد كالاهای موجود در انبار بدون نياز به كمك نيروهای انسانی است.
مردم شروع به اعتماد نمودن به فناوري RFID كرده اند. يكي از نمونه هاي خوب براي اثبات افزايش علاقمندي به فناوري RFID، پروژه بانك مركزي اروپا است كه در صورت حسابهاي 500 يورويي خود، به همراه باركد، از برچسبهاي RFID نيز استفاده مي كند. وزارت دفاع آمريکا و فروشگاه هاي زنجيره اي وال مارت (Wal-Mart) از بزرگترين مؤسساتي هستند که از تکنولوژي RFID استفاده مي کنند. همچنين شركت مايكروسافت اعلام كرده است كه نرم افزارهايی را مخصوص برنامه ريزی، كنترل و ذخيره سازي داده های حاصل از دستگاه های RFID عرضه خواهد كرد. اين نرم افزارها به سيستم عامل Windows Server اين امكان را مي دهد كه داده ها را از دستگاه های RFID جمع آوری و پردازش كنند. از سوي ديگر، آژانس‌هاي هواپيمايي هم به منظور ايجاد بهبود در نظام تحويل بار مسافران، در حال جايگزين‌سازي باركدها با RFID هستند. اين روش تا هشتاد درصد دقت و اطمينان را بالا برده است. با وجود مزاياي بسيار، RFID پيامدهاي خاص خود را نيز دارد.


2- مقدمه اي بر سيستم هاي RFID

سيستم هاي RFID از سه جزء اصلي تشكيل شده اند كه به طور مختصر در ادامه توصيف مي شوند: فرستنده يا برچسب RFID ، فرستنده / گيرنده يا برچسب خوان RFID و پايگاه دادة مركزي (شكل 2-1).


1- فرستنده يا برچسب RFID

در سيستم RFID به هر شيء يك برچسب زده مي شود. هر برچسب داراي ريز تراشه اي با ظرفيتهاي محاسباتي و ذخيره سازي ويژه و يك آنتن مارپيچ مسطح براي برقراري ارتباط با برچسب خوان است. برچسبها بر اساس دو معيار دسته بندي مي شوند:

- نوع حافظه: فقط خواندني، يكبار نوشتني و جندين بار خواندن و يا كاملاً قابل بازنويسي
- منبع توان الكتريكي: فعال ، نيمه غير فعال و غير فعال
2- فرستنده / گيرنده يا برچسب خوان RFID

برچسب خوانهاي RFID معمولاً از يك مدولRF ، يك واحد كنترل و سازة كوپلينگ براي بررسي برچسب هاي الكترونيك از طريق ارتباط مخابراتيRF تشكيل شده اند. محاسبات پيچيده اي مانند عمليات رمزنگاري را مي توان توسط برچسب خوانهاي RFID انجام داد زيرا براي آنها محدوديتي مانند محدوديتهاي موجود در سيستم هاي خوانش دستي و يا دستيار ديجيتال شخصي (PDA) مورد استفاده در سيستمهاي باركد، وجود ندارد.
فرستنده هاي غيرفعال RFID، كامپيوترهايي بسيار كوچكي با منابع محدود هستند كه توسط انرژي سيگنال درخواست اطلاعات ارسال شده توسط برچسب خوان، تغذية الكتريكي مي شوند. اين نوع از برچسبهاي RFID داراي قدرت پردازش محدود و توان ذخيره سازي پاييني (كمتر از 1024 بايت) مي باشند. RFID هاي فعال و يا نيمه غير فعال نياز به باتري داشته و داراي قابليت هاي بيشتري هستند. در شكل (2-1) طرز كار يك سيستم RFID نمايش داده شده است.


3- پايگاه دادة مركزي

برچسب خوان هاي گران قيمت مي توانند داراي قابليتهايي چون تجهيزات ذخيره سازي و پردازش داخلي نيز باشند اما به دليل محدوديت توان ذخيره سازي اطلاعات در برچسب ها، حدود 96 بيت، اين اطلاعات (مانند IDهاي تصادفي، اشاره گرها و غيره) در يك پايگاه داده ذخيره مي شوند.


شكل (2-1): طرز كار يك سيستم RFID

آزمايشگاه هاي AutoID يك ساختار سلسله مراتبي به نام كلاس براي برچسب هاي RFID ارايه كرده اند. در اين ساختار كلاسهاي I و II برچسب هاي ارزان قيمت را در بر مي گيرند. در اين مقاله فقط در مورد كلاس هاي I وII بحث خواهد شد. برچسب هاي كلاس I فقط شامل حافظه هاي فقط خواندني بوده و برچسب هاي كلاس II مي توانند شامل حافظه هاي خواندني / نوشتني نيز باشند.

3- مقايسة سيستم هاي مبتني بر RFID با سيستم هاي مبتني بر باركد
RFID لزوماً، بهتر از بارکد نيست و دو فناوري متفاوت با کاربردهاي متفاوت هستند و تفاوت مهم آنها در اين است که بارکدها "در معرض ديد مستقيم (Line-of-Sight)" هستند، يعني شيء بايد در ديد مستقيم Reader باشد و اپراتور بايد کالا را مستقيماً در ديد اسکنر قرار دهد ولي در RFID کالا مي تواند با فاصله زياد توسط Reader بازخواني شود. عيب ديگر بارکد اين است که اگر Label داراي خدشه يا پارگي شود يا تاخوردگي داشته باشد، قابل خواندن نيست. در ضمن بارکدهاي استاندارد فقط کارخانه و محصول را تعيين مي کند. مثلاً يک بارکد روي يک جعبه شير براي همة جعبه هاي شير يکسان است و قابل تشخيص نيست که براي مثال کدام از آنها تاريخ انقضايش اول از همه سپري مي شود. استفاده از برچسبهاي RFID نسبت به باركد داراي مزايايي چند است: بطور خودكار و بدون نياز به خطوط، دستگاه هاي رويت كننده، برچسب كاغذي و يا ساير مواد مشابه، با سرعت صدها بار در ثانيه و از فاصله چندين متري اطلاعات را مي خواند.
متخصصان بر اين باورند كه هر دو سيستم باركد و RFID به مرحله همزيستي مسالمت آميز با هم رسيده اند اما در آينده فناوري RFID به كلي جانشين باركد خواهد شد. امروزه گوشي هاي موبايلي ساخته شده اند كه داراي تجهيزات اسكن برچسب هاي RFID هستند. مشتري مي تواند با در دست داشتن اين گوشي در يك فروشگاه بزرگ حركت نموده و با استفاده از اين اسكنر شخصي، قيمت و كيفيت اقلام فروشگاهي را مقايسه نمايد و آنها را فهرست كند.
محدوديتهايي كه امروزه در زمينة استفاده از برچسبهاي RFID وجود دارد، بيشتر ملاحظات امنيتي وهزينة نسبتاً بالاي اين برچسبها است. علاوه بر آنچه گفته شد، بطور معمول براي بهره گيري از تمامي مزاياي بالقوة برچسبهاي RFID، شناسايي يك كالا بايد در تمام چرخة حيات آن يعني توليد،توزيع، فروش و بازيافت آن انجام پذيرد. اما پايين آوردن هزينة برچسبها به معني محدود كردن تواناييهاي آنها خواهد بود. علاوه بر آنچه گفته شد، چون بيشتر برچسبهاي RFID از نوع غيرفعال هستند بايد محدودتوان را نيز لحاظ نمود. از سوي ديگر هيچ اطميناني وجود ندارد كه اين سيستمها قادر به ذخيره سازي رمزهاي كاربري به شكلي كاملاً ايمن باشند چون برچسبهاي RFID در برابر حملات مداخله جويانه مقاوم نيستند.